Машин угаалга #3

Мэдээ, мэдээлэл / admintaf / 3 долоо хоног өмнө

“МАШИН УГААЛГА” цуврал нийтлэл #3

Ард түмнээсээ хулгайлсан л бол буцаан төлөх л ёстой

2015 оны 3-р сарын 6-нд Ерөнхий Прокурор Жанен Үндсэн Хуулийн заалтын дагуу гишүүдийн нэрсийг зарлан хэрэг үүсгэв. Бразилийн түүхэнд улс төрчид ийнхүү олноороо нэг хэрэгт зэрэг холбогдож байгаагүй тул сар гаруйн хугацаанд бүх хэргийг амжуулан шалгаж, Конгрессийн гишүүдийн нэрсийг Дээд шүүхэд шилжүүлэх хэрэгтэй боллоо. Ерөнхий Прокурор “Би нэг л хэмжүүртэй түүгээрээ хэмжинэ. Түүнээс хэн байх нь надад хамаагүй. Тэр бол машин угаах ажиллагаанд шалгагдаж байгаа сэжигтнүүд гишүүдэд хахуулийн мөнгө өгсөнөө эсвэл харсанаа нотлох л юм бол шууд хэрэг үүсгэнэ” хэмээн мэдэгдэв. Үнэхээр түүний хэмжүүрээр хэн байх нь чухал биш нотолгоотой байх нь чухал.

2015 оны 3-р сарын 3-ны орой Ерөнхий Прокурор ажлын хэсгээс гаргасан дүгнэлтээ Дээд Шүүхийн шүүгч Заваскийд хүргүүлсэн байна. Дөрвөн хайрцаг бүхий нотлох баримтуудыгбуу агссан хамгаалалттай шүүхийн байранд авчрах үед сэтгүүлчид хэдийнэ шавжээ.

Одоо Дээд шүүхийн шүүгч Заваскийгээс бүх зүйл шалтгаална. Прокурорын яллах дүгнэлтэд 47 улс төрчдийн нэрс орсон ийм дуулиант хэрэг Дээд Шүүхэд ирж байсан түүх урьд өмнө байсангүй. Тиймээс нямбай шалгах нь мэдээж.

Улс төрчид үүрээ хөндүүлсэн зөгий шиг үймэлдэж эхлэв. Ерөнхий Прокурор нэр хүндтэй улс төрчид холбогдсон тухай сэтгүүлчдэд цухас дурьджээ. Түүнчлэн Дэд Ерөнхийлөгч Мишель Темертэй Ерөнхий Прокурор уулзах үедээ Конгрессийн Дээд ба Доод танхимын хоёр даргын нэрс холбогдсоныг ч хэлж. Дэд Ерөнхийлөгч гадагшаа явах ажлаа хойшлуулан Доод танхимын дарга, нам нэгт Эдвардо Куньяаг яаралтай дуудан уулзсан гэдэг. Ноён Куньяа өөрийгөө холбогдоно гэдгээ мэдэж байсан ч өөрийн чихээр нэрээ сонсмогц Ерөнхий Прокурорыг хараан зүхэж гарлаа. Харин Дээд танхимын дарга Рейно Галлейрос жагсаалтад хэний нэрс байгаа талаар мэдээлэл ирээгүй хэмээн сэтгүүлчдэд хариулсан бөгөөд ардчилсан улс оронд төрийн зүтгэлтнүүдийг шалгах бол хэвийн үзэгдэл гэдгийг ч онцлов. Харин маргааш нь өөрийн нэр уг жагсаалтад тэргүүлж байгааг мэдээллийн хэрэгслээр сонсоод шүүхийг шүүмжилж суулаа.

Бразилчуудын анхаарал одоо шүүгч Теори Заваский дээр чиглэж нэрсийн жагсаалтыг ил зарлахыг орон даяар хүлээжээ. Шүүгч маань шийдвэртээ гарын үсэг зурахын өмнө бүх нэрсийг дахин нягтлав. Туршлагатай шүүгчийн хувьд тэрээр маш тайвнаар бүх ажлаа дэс дараатай гүйцэтгэн оройн 20 цагийн алдад нэрсийг олон нийтэд зарлав. Нийт 49 хүний нэрс зарлагдсанаас 47 нь улс төрчид. Тэрхүү нэр төртэй 47 гишүүний 31 нь Хөдөлмөрчдийн намаас сонгогдсон Доод танхимын гишүүд аж. Тэр дундаа Конгрессийн хоёр танхимын дарга нэгэн зэрэг холбогдсон нь Бразилийн түүхэнд байгаагүй шившиг болов. Мөн түүнчлэн ялаа хөнгөлүүлэхийн тулд бүх үнэнээ өчиж, шүүхийн байгууллагатай хамтран ажиллахаа илэрхийлсэн Иойссеф ба Коста нарын мэдүүлгийг ч ил болгов.

Улс төрчид компаниудаас мөнгө шаардах нь сонгуулийн болон намын удирдлагыг сонгох үеэр улам ихэсдэг гэдгийг хэн хүнгүй гадарлана. Уул уурхай, барилгын компаниудаас хандив нэртэй мөнгө их хэмжээгээр авсан улс төрчид хариуд нь Петробрас ТӨК-ийн удирдлагуудыг өөрчлөхгүй гэдэг амлалтаа өгдөг. Учир нь тэд олон жил хоорондоо өгч авалцаад сурчихсан улс. Түүнчлэн Бразилийн дэд бүтэц, барилгын 16 толгой компаниудын бүлэглэл болох “16 Клуб”-ын бизнесийн асуудалд оролцохгүй, харин тэднийг дэмжиж ажиллана гэдгээ ч тохиролцдог гэнэ. Ийм хэв маяг бий болоод олон жилийг үдсэн тухай Иойссеф ба Коста нар нэг нь нөгөөгөө бататган мэдүүлэгтээ дурьдсан байдаг.

Авлигын мөнгөний хэмжээ гишүүдийн нам доторх нөлөөлөл, сонгуульт албан тушаалаас шалтгаалан янз бүр. Тухайлбал: Хөдөлмөрчдийн намын мужийн дарга нар 250-500 мянган реал сар бүр авах хуваарьтай. Үндэсний Дэвшлийн намын Конгрессийн гишүүдэд бол 10-150 мянган реалийн хаяц очно. Гишүүдийн өөрсдийн хүсэлтээс шалтгаалан бэлэн эсвэл дансаар нь шилжүүлнэ. Ихэнх нь бэлнээр гэртээ хүргүүлэхийг хүсдэг. Тиймээс Иойссеф ба түүний нөхдүүд цүнхтэй мөнгө зөөгөөд байнга л завгүй. Үндэсний Дэвшлийн намын дарга Жанен намдаа орж ирж буй хишгийг өөрөө мэдэж, гишүүдийнхээ мөнгөний хэрэгцээг шийдвэрлэх тул нам дотроо түүний нэр хүнд тун өсөв. Тэрээр сар бүр Иойссеф мэтийн хүмүүс уруу мессеж илгээнэ. Жишээ нь 5,5 Пиц гэвэл Жоао Пиццолити гишүүнд 550 мянган реал өг гэсэн үг. Сар бүр ийм л нууц дохиоллоор утас цохиход нэр бүхий гишүүний гэрт мөнгө даруй очно. Яг л үлгэрт гардаг шиг мөнгө өөрөө хаалга тогшино доо.

Хэний ч хүлээгээгүй оны төгсгөл

Бразилийн Конгрессийн Доод танхимын дэд дарга Андрей Варгас 2015 оны 4-р сарын 10-нд баривчлагдав. Тав хоногийн дараа Хөдөлмөрчдийн намын санхүүгийн дарга Жоао Нето ч байцаагдаж эхэллээ. Тэд Морог үзэн ядаж байсан нь гарцаагүй.

Ерөнхийлөгч асан Лулагийн дотны хүн, сенатч Делсидо до Амарал гэнэт баривчлагдлаа.

Тэрээр шоронд хоригдоод байсан Петробрасийн нэг захирал Нестор Сервирогийн хүү рүү утсаар залгаж “аавдаа миний тухай битгий хэлээрэй” хэмээн гуйжээ. Мөнгө ч амласан сурагтай. Харин хүү нь түүнтэй цаг гаруй ярилцсан утасныхаа бичлэгийг цагдаад аваачиж өгсөн аж. Ийнхүү өөрийгөө илчилсэн Делсидод гарах гарц үлдсэнгүй. Тэрээр 2016 оны 2-р сарын 11-нд хэргээ хүлээж, бүх үнэнийг өчин ялаа хөнгөлүүлэх гэрээнд гарын үсэг зурсан нь улс төрчдийн ялангуяа Лулагийн хувьд хар дарсан зүүд болов. Түүний байцаалт дөрвөн өдөр үргэлжлэн 2-р сарын 19- нд суллагдсан бөгөөд Ерөнхийлөгч Дилма Руссеф, өмнөх Ерөнхийлөгч Лулагийн тухай олон зүйлийг мэдүүлжээ. Дилмагийн Засгийн газрын гишүүд мэдээлэл өгч болохгүйг зогсоо зайгүй түүнд ятгаж байсан ч бүтсэнгүй. Делсидо суллагдсаны дараа Дилмагийн илгээсэн төлөөний хүнтэй уулзсан бичлэгээ хүртэл Прокурорын газарт илгээжээ.

Делсидо мэдүүлэгтээ авлигын схемийг Лула мэддэг байсан төдийгүй пирамидын орой дээр нь сууж, удирддаг байсан тухай хэлжээ. Тэр ч бүү хэл Сан Пауло хотноо Лула өөрийн намын нөхдийн хамт “Машин угаалга”-аас үүдэлтэй улс төрийн хямралыг эртхэн зогсоох талаар хэлэлцэхэд Делсидо байлцсан хэмээжээ.

Тэрээр мөн Ерөнхийлөгч Дилма нь Марсело Дантас хэмээх шүүгчийг Дээд шүүхийн шүүгчээр томилж “Машин угаалга” ажиллагааг хариуцуулахаар оролдож байсан хэмээн мэдүүлсэн байдаг. Түүнчлэн Ерөнхийлөгч өөрөө Дээд шүүхийн дарга Ловиндонскийг дуудан уулзаж байсныг ч батлав. Ерөнхийлөгч Дилмад хандан Засгийн газарт “Машин угаалга”-ыг хянах зорилготой “Хямралын эсрэг” ажлын хэсэг байгуулах тухай саналыг ч Лула тавьж байсан удаатай гэнэ.

Эрх мэдлийн цайз гурав

Тухайн үеийн Ерөнхийлөгч Дилма Руссеф авлигын хэрэгт орооцолдоогүй үлдсэн ганц улс төрч гэхэд болно. Гэхдээ бүхнийг мэдсэн хэрнээ хараагүй юм шиг өнгөрөөсөн хэмээн түүнийг буруутгах хүмүүс олон. Тэрээр Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшихээсээ өмнө Петробрасын Төлөөлөн удирдах зөвлөлийн даргаар 2003-2010 он хүртэл ажиллаж байсан. Тухайн жилүүдэд л авлига ид цэцэглэж байсан шүү дээ.

Хатагтай Руссеф бол Лула Ерөнхийлөгчийн үед Тамгын газрын даргаар нь ажиллаж байсан бөгөөд түүний баруун гар ямагт байсаар ирсэн. 2014 онд Дилма Хөдөлмөрчдийн намаас дахин нэр дэвшин Ерөнхийлөгчөөр хоёр дахь удаагаа сонгогдсоны дараа 15 сар болоод л Конгресст импийчментээр орсон гэдгийг бид бүгд мэднэ. Магадгүй Дилмаг зайлуулах улс төрийн шалтгаан байсан ч байж магад.

Тухайн цаг үед Бразилийн эдийн засаг тун хүндхэн байдалд ороод байв. Дилмагийн Засгийн газраас хэрэгжүүлж байгаа бодлогууд үр өгөөжгүй байсан тул ард иргэдийн эсэргүүцэл дээд цэгтээ хүрч газар сайгүй жагсаал цуглаан тасрахгүй үргэлжилнэ. Дилмаг зурагтаар яриад эхэлмэгц айл бүр цонхоо нээгээд түмбэн саваа балбадаг болсон байлаа. Ерөнхийлөгчөө эсэргүүцэж байгаа нь тэр. Энэ үеэр Дилмаг Засгийн газрын төсвийн зардлыг хэтрүүлэн хэрэглэсэн хэмээн буруутгаж, түүнд Конгресс итгэл үзүүлэх эсэх санал хураахаар зэхэж байсан юм. Гэхдээ зөвхөн Доод танхимын даргын шийдвэрээр Ёс зүйн хороо хуралдах ба хэрвээ хуралдах л юм бол Дилмаг импийчментэд оруулах эсэх асуудлыг хэлэлцэн шийдвэрлэнэ. Нэг ёсондоо Ерөнхийлөгч Дилмагийн хувь заяа Конгрессийн Доод танхимын дарга Эдвардо Куньяагийн гарт орчихсон хэрэг.

Гэтэл Куньяа маань өөрөө авлигын хэрэгт холбогдоод даргаасаа огцрох дээрээ тулаад дээсэн дөрөөн дээр дэнжигнэж байдаг. Дилмагийн танхимын гурван сайд, Доод танхимын давхар дээлтэй гишүүд саяхан Куньяаг огцруулахын эсрэг байр суурьтайгаа илэрхийлж байснаа хэдхэн хоногийн дараа шийдвэрээ огцом өөрчлөн огцруулахын төлөө эргэчихэж. Түүнчлэн Дилмагийн намын гишүүдээс Куньяаг Доод танхимын даргаас чөлөөлж өгөх хүсэлтийг илгээсэн байлаа. Энэ бүхэн Куньяаг ихээхэн бухимдуулан тэрээр Дилмагийн эсрэг импийчмент эхлүүлэхээр Ёс зүйн хороог хуралдуулах шийдвэрийг тэр даруй гаргажээ. Ийнхүү 2015 оны 12 сарын 2-нд Ерөнхийлөгчийг импийчментээр оруулах болсоныг ч Куньяа зарлав.

Энэхүү шийдвэр гарсаны дараа Дилма өөрийн 9 сайдын хамт хэвлэлийн бага хурал зарлаж ямар ч гэмт хэрэг үйлдээгүй, авлига аваагүй, гадаадын оффшор дансгүй гэдгээ мэдэгдэв. Тэрээр хууль ёсны дагуу сонгуулиар олонхийн санал аван гарч ирсэн гэдгээ ч хэлж ард түмэн түүнд итгэл хүлээлгээд байхад Төлөөлөгчийн танхимын даргын шийдвэрээр импийчмент эхлүүлэх нь эрх зүйн хувьд учир дутагдалтай хэмээн мэдэгдсэн ч тусыг эс олов.

2016 оны 4-р сарын 16-нд Доод танхимийн гишүүдийн олонх нь Дилмаг огцруулахыг дэмжиж, улмаар Дээд танхимаар хэлэлцэх болов. Харин Дээд танхимын гишүүдийн 22 нь Дилмаг дэмжсэн бол 55 нь огцруулахын төлөө товчлуур даржээ. Ийнхүү хатагтай Ерөнхийлөгчийн хувь заяа харамсалтайгаар шийдэгдэв.

Тун удалгүй Дээд шүүхийн шүүгч Заваский ноён Куньяаг гишүүнээс нь түдгэлзүүлэх шийдвэрийг гарган шалгасан бөгөөд Куньяа ямар нэгэн эсэргүүцэл үзүүлсэнгүй.

Үүнтэй зэрэгцээд Дээд танхимы дарга Ренан Галлейрос авлигын арваад төрлийн хэрэгт шалгагдаад эхлэв. Тэр ч байтугай түүнийг баривчлаад хэд хоногийн дараа сулласан юм. Ерөнхийлөгч, Конгрессийн хоёр танхимын дарга нар шил дараалан огцорлоо. Бразил Улс түүхэндээ хэзээ ч ингэтлээ удирдлагын гүн хямралд орж байсангүй. Улс орон эзэнгүй болсон мэт санагдах үе ч байлаа.

Ноён Эдвардо Куньяад 15 жилийн хорих ял шүүхээс оноожээ. Түүнийг 1,5 сая ам.долларын авлигын хэрэгт буруутгаж, улмаар Швейцарийн оффшор дансанд нуусан бүх мөнгийг нь улс хураан авсан юм.

Үргэлжлэл бий.

Ч.Сосормаа

сүүлд нэмэгдсэн мэдээ